३० सेकेन्डको योग विधि अपनाएर अध्ययन गरे लोकसेवा पास गर्न गाह्रो छैन

३० सेकेन्डको योग विधि अपनाएर अध्ययन गरे लोकसेवा पास गर्न गाह्रो छैन

शब्दहरूको सुन्दर संयोजन गर्नेहरूले लोकसेवा आयोगले लिने परीक्षालाई विज्ञताको प्रस्तुतीकरण गर्ने उत्तम प्लेटफर्मका रूपमा लिने गर्दछन् । आफ्नो बौद्धिक क्षमता र ज्ञानका माध्यमद्वारा सार्वजनिक प्रशासनको उच्च तहसम्म पुग्ने परिकल्पना गरेका हुन्छन् । वास्तवमै यो लोकसेवा आयोगप्रतिको अटुट विश्वास हो । स्वच्छ र प्रतिस्पर्धात्मक परीक्षा सञ्चालन प्रणालीमार्फत योग्यता प्रणालीको संरक्षण लोकसेवा आयोगलाई विश्वास गर्ने आधार हुन् । यसरी सार्वजनिक प्रशासनले तय गरेको मार्गमा आफूले अनुभूत गरेका र सेवा प्रवेश गर्ने दौरानमा संगालेका अनुभवलाई संक्षेपमा प्रस्तुत गर्ने जमर्को गरेको छु ।

सकारात्मक सोच

परीक्षा तयारी र लेखनमा सकारात्मक सोचले प्रभाव पार्ने गर्दछ । व्यक्तिगत सोच, विचार, मौलिकता र शब्दचयन लेखनसीपमा प्रभाव पार्ने तत्वहरू हुन् । सकारात्मक सोचले व्यक्तिको नैतिकता, आचरण, व्यवहार र पेसाप्रतिको निष्ठामा समेत प्रभाव पार्दछ । सार्वजनिक प्रशासनका हरेक गतिविधिलाई आलोचनात्मक नजरबाट मात्र सोच्ने र विश्लेषण गर्ने अभ्यासले आफ्नो लेखाइ सकारात्मक धारबाट बहन्छ भन्ने कुनै ग्यारेन्टी हुँदैन । त्यस्तै, नैतिकता र आचरण सार्वजनिक सेवा प्रवाहसँग प्रत्यक्ष रूपमा सम्बन्ध गाँसिएका विषय हुन् । 

उम्मेदवारको व्यक्तिगत सोच, विचार र बुझाइ उत्तर लेखनमा कतै न कतै झल्किने हुँदा सार्वजनिक निकायप्रतिको हेराइ नै गलत भएको कर्मचारीले कसरी नतिजामूलक सेवा प्रदान गर्न सक्दछ भन्ने जाँचकीको बुझाइबाट परीक्षामा पछाडि पर्न सकिन्छ । त्यसैले समस्यामूलक प्रश्नलाई पनि रचनात्मक माध्यमबाट सकारात्मक ढंगले समाधानको बाटो पहिल्याउन सकेको खण्डमा उत्तरमा सकारात्मक छाप छोड्न सकिन्छ । 

अध्ययन र लेखन विधि

राजपत्र अनंकित र राजपत्रांकित तृतीय श्रेणीका परीक्षामा सोधिने प्रश्नहरूमा मैले थोरै भिन्नता पाउने गरेको छु । खरिदार÷नायब सुब्बाको परीक्षामा सोधिने प्रश्नहरूबाट खास गरेर इनफर्मल र एनालाइटिकल उत्तरको अपेक्षा गरिएको हुन्छ भने शाखा अधिकृतहरूलाई सोधिने प्रश्नहरूबाट इनफर्मल, एनालाइटिकलका साथै समस्या समाधानका लागि आफ्नो मौलिक राय सुझाबसमेतको अपेक्षा गरिएको हुन्छ ।

उत्तरलाई सुन्दर र तथ्यपरक बनाउने क्रममा समस्यासँग सम्बन्धित तथ्यांक पेस गरी उत्तरलाई तथ्यपरक र विश्वसनीय बनाउन सकिन्छ । त्यसैगरी, प्रस्तुत गरिएका तथ्यांकलाई प्रश्नको परिधिभित्र रही विश्लेषण गर्न आवश्यक छ । तार्किक विश्लेषण क्षमताले कुनै पनि विषयवस्तुलाई रचनात्मक ढंगबाट प्रस्तुत गर्न सकिन्छ । यसबाहेक शाखा अधिकृत परीक्षाका लागि तथ्यांक र विश्लेषण गर्ने क्षमतासहित समस्या समाधानका लागि राय पेस गर्ने क्षमतासमेत हुन आवश्यक छ । निर्णय प्रक्रियाका सबैजसो चरणमा यसै तहबाट सहभागी हुने अवसर प्राप्त हुने हुँदा उम्मेदवारको समस्या समाधानका निम्ति निर्णय क्षमताको योग्यता पनि खोजिन्छ । 

लेखाइलाई तथ्यपरक बनाउने क्रममा प्रथम पत्रको तयारी गर्ने समयमा नै द्वितीय र तृतीय पत्रका लागि आवश्यक तथ्यांकलाई छुट्टै नोट तयार गर्न सकिन्छ । अध्ययन गर्ने क्रममा बजारमा पाइने गाइडको पूर्ण भर नपरी कुनै एउटा गाइडलाई सन्दर्भ सामाग्रीका रूपमा लिएर खोजमूलक अध्ययन विधि अपनाउन सकिन्छ । नेपालको आर्थिक, सामाजिक राजनीतिक विषयमा हजारौँ पुस्तक बजारमा उपलब्ध हुने हुँदा त्यस्ता पुस्तकको स्वाध्ययनमार्फत ज्ञानको दायरा बढाउन सकिन्छ ।

समय व्यवस्थापन

परीक्षा तयारीका दौरान होस् या परीक्षाको समयमा, समय व्यवस्थापनको महत्वपूर्ण भूमिका रहने गर्दछ । विविध कारणबाट तयारीका लागि समय व्यवस्थापन गर्न नसक्दा मैले समय नै पाइनँ भन्दै उपायको खोजी गर्न्तिर लाग्नुभन्दा पाएको समयलाई सही व्यवस्थापन गर्नु बुद्धिमानी हुन्छ । तयारीका क्रममा १४–१५ घन्टा समय व्यवस्थापन गरे पनि घनिभूत रूपमा अध्ययन गर्ने त एक वा दुई घन्टा नै हो । धेरै समय प्राप्त हुँदा समय छ भन्दै अध्ययनको तीव्रता बढाउन सकिइरहेको हुँदैन । अझ पढ्ने समय कम प्राप्त छ भने बढी नै अटेन्टिभ र एक्टिभ भएर अध्ययन गर्ने गरिन्छ । त्यसैले समय नै पाइएन भनेर तयारी नै गर्न छोड्न भने हुँदैन ।

अर्कोतर्फ, परीक्षाका दौरान समय व्यवस्थापनको महत्व झनै हुने गर्दछ । हजारौँ मिनेट समयलाई व्यवस्थापन गरेर आर्जन गरेको ज्ञानलाई प्रथम पत्रको ९० मिनेट समय आफ्नो पक्षमा व्यवस्थापन गर्न नसक्दा करिअरको ढोका नै बन्द हुन सक्ने अवस्था आउन सक्दछ । परीक्षाको समयमा डर लाग्नु र अत्तालिनु स्वाभाविक हो । तर, आवश्यकताभन्दा बढ्ता नै डराउनु भने हानिकारक हुन सक्छ । अधिकांश परीक्षार्थीले भोग्ने समस्या पनि यही हो । 

अत्तालिएर परीक्षा नै बिगार्ने समस्या समाधानका लागि ३० सेकेन्डको योग विधि अपनाउन सकिन्छ । धेरैले यो विधिलाई वाहियात पनि भन्ने गर्छन् । किनकि, यो विधि अपनाउन गाह्रो छ । तर पनि सजिलो छ । वास्तवमै यो ज्यादै व्यावहारिक र वैज्ञानिक पनि छ । मैले यो विधि पटक-पटक प्रयोग गरेको छु र सफल पनि भएको छु । यो विधिका माध्यमबाट आफ्नो पकडबाट गुमिसकेको अवसरलाई पुनः आफ्नो पक्षमा ल्याउन सकिन्छ । यस विधिको प्रयोग गर्न ३० सेकेन्डसम्म आँखा चिम्लेर औसतमा पाँचदेखि छपटकसम्म लामो श्वास लिँदै फेर्न सकिन्छ । यसो गर्नाले डर र भयले तातेको शरीरलाई साधारण अवस्थामा ल्याउन सकिन्छ । सोच्नै नसक्ने गरी शून्यप्रायः भइसकेको मस्तिष्कलाई रिफ्रेस गरी पुनः एक्टिभ बनाउन सकिन्छ । ९० मिनेटमा ३० सेकेन्डसम्म पनि धैर्य गर्न सकिएन भने भगवानलाई पुकार्दै आँखा चिम्लेर उत्तर टिक लगाउनुबाहेक अरू कुनै उपाय रहँदैन ।

(बुढाथोकी अर्थ मन्त्रालयका शाखा अधिकृत हुन् ।)


प्रतिकृया दिनुहोस

साताको लोकप्रिय

२१ वर्षसम्म बाबुले गरे आमाको सहयोगमा छोरीलाई बारम्बार बलात्कार 

काठमाडौँ । यौन हिंसाको घटना विश्वभरका लागि एउटा समस्या बन्दै गइरहेको छ । सार्वजनिक ठाउँमा होस् पर...