‘अमानतकर्ता’लाई देखाउँदै जनप्रतिनिधिकै सेटिङमा चुरे दोहन : यसरी छल गरियो छानबिन समितिलाई

Pyuthan chure dohan

प्यूठान । प्यूठानको सरुमारानी गाउँपालिका वडा नं. २ का वडाध्यक्ष हुन् वसन्त जिसी । उनी गाउँपालिकाका प्रवक्तासमेत हुन् ।

वडाध्यक्ष कार्यालय र वडाध्यक्षको घर सडककै आडैमा छ । प्युठानको सरुमारानी गाउँपालिका वडा नं. १ र २ लाई सरकारले चुरे संरक्षण क्षेत्रमा समेटेको छ । वडाध्यक्ष जिसीको घर रहेको बस्तीको फेदीबाट बग्छ राप्ती नदी ।

चुरे क्षेत्रअन्तर्गत राप्ती नदीबाट ढुङ्गा, गिट्टी र बालुवा उत्खनन गरी जिसीकै आँगन हुँदै टिपरहरु हुँइँकिन्छन् । उनी आँखा चिम्लिन्छन् ।

कथा यतिमै टुंगिदैन । राप्ती नदीबाट अवैध तरिकाले नदीजन्य बस्तु निकासी छानविनका लागि बनेको छानबिन समितिलाई समेत आँखामा छारो हाल्ने प्रयास गरिन्छ । त्यो पनि जनप्रतिनिधिबाटै । त्यो काम अरुले नभई वडाध्यक्ष जिसीबाटै हुन्छ । जुन कुरा सजिलै पत्याउन कठिन पनि हुन्छ ।

यसरी भयो दोहन
२०७६ चैत २३ गते बसेको कार्यपालिका बैठकमा वडाध्यक्ष जिसीले नै ढुङ्गा गिट्टी जिल्ला बाहिर निकासी गर्न दिनुपर्ने भनेर लविङ गरेका थिए । सोही लविङका आधारमा शंकर त्रिशक्ती निर्माण सेवा प्रालिसँग २०७७ जेठ २९ गते सम्झौता भएको थियो ।

सोही सम्झौताका आधारमा राप्ती नदीबाट ढुंगा, गिटी र बालुवा निकाल्न थालियो । त्यसबेला नदीबाट निकालिएका नदीजन्य सामाग्री डम्पिङ गरिने भनिएको थियो । तर, धमाधम शक्ति केन्द्रको पहुँचकै भरमा जिल्ला बाहिर पठाइयो ।
राष्ट्रपति चुरे संरक्षण समितिको निर्णयअनुसार गाउँ कार्यपालिकाको बैठकबाट निर्णय गरी गाउँपालिकाले चुरे क्षेत्रको ढुंगा गिटी, बालुवा उत्खनन् र डम्पिङ गर्न अनुमति दिएको हो ।

गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत अमर घर्तीले गाउँपालिका भित्रका विकास निर्माणका आयोजनाहरुमा प्रयोग गर्नेगरी अमानतमा नदीजन्य सामग्रीको प्रयोग गर्ने निर्णय भएको बताउँछन् । ‘स्थानीय रुपमै खपत गर्न ढुङ्गा गिट्टीका लागि डम्पिङ गर्न अमानत दिएका हौँ’, उनले भने’ ‘जिल्ला बाहिर निकासी गर्ने निर्णय भएको छैन ।’

उत्खनन् एवं डम्पिङमा क्रसर उद्योगका एक्साभेटर र टिपरसमेत प्रयोग भएको र नियम विपरित नदिजन्य सामाग्री जिल्ला बाहिर निकासी भएको भन्दै स्थानीयले विरोध जनाए ।

ददेरीका वडाध्यक्षको घर अगाडिबाटै नियम मिचेर उत्खनन् र दर्जनौ टिपरले गिटी र बालुवा बोकेर जिल्ला बाहिर हुईकिँदा पनि वडाध्यक्ष र कर्मचारीले कानमा तेल हालेर बस्नुले शंका उब्जिएको स्थानीयले आरोप लगाए ।

स्थानीयको विरोधपछि गाउँपालिकाले ९ सदस्य छानविन समिति बनायो । तर, समितिकै सदस्यहरुको आँखा छल्ने काम भयो, त्यो पनि जनप्रतिधिबाटै ।

समितिले छानविन गर्दा राष्ट्रपति चुरे तराई मधेश संरक्षण विकास समितिले घरेलु उपकरणको प्रयोग गर्ने भनेर निर्देशन दिए पनि शंकर त्रिशक्ती निर्माण सेवाले एक्साभेटरको प्रयोग गरेर उत्खनन् गरेको पाइयो ।

प्रारम्भिक वातावरणीय परिक्षणको प्रावधानअनुसार दैनिक २५० घनमिटर भन्दा बढी उत्खनन् संकलन गर्न नपाइने भनिए पनि त्यसको समेत धज्जी उडाईएको पाइयो । पोखरी झैँ गहिरो खाल्डो खनेर स्काभेटरको प्रयोग गरी मापदण्ड विपरीत उत्खनन भएको छानविन समितिले ठहर गरेको छ ।

गाउँपालिकाद्धारा झविन्द्रमणी पौडेलको संयोजकत्वमा गठित छानबिन समितिले शुक्रबार बुझाएको प्रतिवेदनमा समेत नदिजन्य पदार्थ चोरी पैठारीमा जनप्रतिनिधिको पनि हात हुन सक्ने भन्दै प्रश्न उठाएको छ ।

छानविन समितिको प्रतिवेदन र स्थानीयको भनाईमा पनि आन्तरिक प्रयोजनको बहानामा जनप्रतिनिधि र ‘अमानत’ लिएको फर्मको मिलेमतोमा प्युठानमा नदीजन्य वस्तुको चोरी निकासी भएको प्रष्ट देखिन्छ ।

पहिल्यै उत्खनन् सुरु
उसो त गाउँपालिकाले निर्णय गर्नुभन्दा केही दिनअघिदेखि नै राप्ती नदी किनारमा धमाधम उत्खननको काम चलिरहेको थियो । यो कसरी भयो ? स्थानीयले प्रश्न गर्छन, ‘जेठ २६ गतेदेखि नै उत्खनन् एवं निकासी हुनु र २९ गते मात्रै गाउँपालिकाले अमानतको निर्णय दिनुले पनि जनप्रतिनिधिको साठगाँठ छ भन्ने कुरा पुष्टि हुन्छ ।’

सरकारले असारदेखि ३ महिनाका लागि नदीजन्य पदार्थ उत्खनन गर्न प्रतिबन्ध लगाउने गरेको छ । यो समय आउन जम्मा ३ दिन बाँकी रहेका बेला गाउपालिकाले ढुङ्गा गिटी डम्पिङका लागि भन्दै व्यक्तिलाई जिम्मा दिइनु रहस्यमय बनेको छ ।

गाउँपालिका प्राव्धििक केशव दर्लामीले अनुगमनको क्रममा १ हजार १ सय ९२ घनमिटर ढुंगा गिटी निकासी गरेको पाइएको बताउँछन् । उत्खनन् गरिएको २ हजार २ सय ९२ घनमिटरमध्ये घाटगद्दीमा एक हजार एक सय घनमिटर मात्र भेटिएको उनको भनाई छ । गाउँपालिकाले अमानतकर्तालाई ५ हजार ९ सय १० घनमिटर बराबर ढुंगागिट्टी उत्खनन् एवं घाटगद्दी गर्ने अनुमति दिएको उनले बताए ।

प्रतिकृया दिनुहोस

साताको लोकपृय

आज साउन २४ गते शनिबार, शनी भगवानको दर्शन गर्दै हेर्नुस् आजको राशीफल

Rashi sabibar shanidev

मेष (चु, चे, चो, ला, लि, लु, ले, लो, अ) आँटेका काम बन्ने सङ्केत छैन । मुख्य काममा बाधा हुने देखिन...