श्रीमतिको चक्कर थाहा पाउन मोवाइलमा सफ्वेयर !

Mobil chakkar

काठमाडौं । यी सबै कुरा त्यतिखेरबाट सुरू भयो, जुन दिनबाट एमीलाई आफ्ना साथीहरुको सबै निजी कुराबारे आफ्ना श्रीमान् जानकार छन् भन्ने लाग्न थाल्यो ।

‘म छक्क पर्थें, मेरा श्रीमानलाई यी सबै कुरा कसरी थाहा भएको होला । मेरा साथीहरुको नितान्त निजी कुरा, जुन सायद मैले पनि थाहा पाउनु हुँदैनथ्यो,’ एमीले भनिन्, ‘यसबारे म उनलाई सोध्थें, उनी तिमीले नै पहिले कुनै दिन बताएको भन्थे। अझ मलाई आरोप लगाउँथे, तिम्रो बिर्सने बानी छ भनेर !’

आफ्नो लोकेसन हरक्षण श्रीमानले थाहा पाएको देखेर एमी चकित पर्थिन् । ‘श्रीमान् भन्थे, तिमी साथीहरूसित फलानो क्याफेमा थियौ। थप सोध्दा भन्थे, म त्यही बाटो कतै जाँदै थिएँ, देखेको थिएँ ।’ ‘म कसैलाई भरोसा गर्न नसक्ने भएकी थिएँ, आफ्नै साथीहरूको पनि,’ उनले भनिन् ।

यो क्रम बढ्दै गयो। एमीको वैवाहिक जीवन पहिल्यै समस्याबाट गुज्रँदै थियो, झन् यस्ता घटनाले कुनै दुस्वप्नजस्तो बन्न थाल्यो। एउटा पारिवारिक भ्रमणपछि त उनको वैवाहिक सम्बन्ध समाप्त नै हुनपुग्यो ।

मोबाइलले पठाउँथ्यो दिनदिनैको रिपोर्ट
एमीले त्यस दिनको स्मरण गरिन्, ‘हाम्रो ट्रिप एकदम रमाइलो हुँदै थियो । हाम्रो ६ वर्षको छोरो खेलिरहेको थियो, एकदम खुसी थियो ।’

‘मेरा पतिले त्यहाँ एउटा तस्वीर खिचे । त्यो देखाउन उनले आफ्नो फोन मलाई दिए । फोटो हेर्दै गर्दा एउटा नोटिफिकेसन आयो, जसमा लेखिएको थियो– एमीको डेली रिपोर्ट तयार छ ।’

‘म झस्कें, एक मिनेट त सासै रोकिएजस्तो भयो । तर मैले आँफूलाई सम्हालें र बाथरुम जान्छु भनेर हिँडें । मलाई मेरो छोराको कारण त्यहाँ रोकिनुपरेको थियो, त्यसैले मैले मोबाइलमा केही नदेखेजस्तो नाटक गर्नुपर्‍यो ।’

एमीले अगाडि भनिन्, ‘मलाई जतिसक्दो छिटो त्यसबारे जानकारी लिनु थियो । म मेरो फोनमा इन्स्टल गरिएको जासुसी सफ्टवेयरबारे बुझ्न कम्प्युटर खोज्दै लाइब्रेरी गएँ । त्यसपछि मलाई बल्ल थाहा भयो, जुन कुरा सोचेर म पाँच महिनादेखि पागल भइरहेकी थिएँ, त्यो के थियो ।’

स्मार्टफोन कति खतरनाक
स्टकरवेयर, जसलाई स्पाउसवेयर पनि भनिन्छ, एक शक्तिशाली सफ्टवेय हो। त्यसका माध्यमबारे जोकसैको निगरानी गर्न सकिन्छ र यस्ता सफ्टवेयरहरु इन्टरनेटमा सजिलै किन्न सकिन्छ ।

त्यसको माध्यमबाट अर्काको फोनको सबै मेसेज पढ्न सकिन्छ, स्क्रिन एक्टिभिटी रेकर्ड गर्न सकिन्छ, लोकेसन ट्र्याक गर्न सकिन्छ, र अझ जासुसी क्यामेरा पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ, जसबाट उक्त मान्छे कहाँ के गरिरहेको छ भन्ने कुरा थाहा पाउन सकियोस् ।

साइबर सेक्युरिटी कम्पनी क्यास्पर्सकीका अनुसार, आफ्नो फोनमा त्यस्तो सफ्ट्वेयर जडान भएको कुरा गतवर्ष ३५ प्रतिशत प्रयोगकर्ताले जानकारी पाए। कम्पनी भन्छ, यो वर्ष ३७,५३२ फोनमा त्यस्ता सफ्टवेयर इन्स्टल भएको पाइयो ।

लिड सेक्युरिटीका रिसर्चर डेभिड एम भन्छन्, ‘यो निकै गम्भीर समस्या हो, जुन हामीले सोचेभन्दा ठूलो छ ।’ क्यास्पर्सकीका अनुसार, यस्ता सफ्टवेयरको सर्वाधिक प्रयोग रुसमा हुन्छ, त्यसपछि क्रमश: भारत, ब्राजिल, अमेरिका र जर्मनीमा ।

कसरी जोगिने ?
तपाईंलाई आफ्नो फोनमा केही गोलमाल भएको शंका छ भने केही व्यवहारिक कदम चाल्न सकिन्छ ।

इसेट कम्पनीका जेक मोर भन्छन्, ‘तपाईं एकपटक आफ्नो फोनका सबै एप्लिकेसन चेक गर्नुहोस् । तपाईं आँफैले इन्स्टल नगरेका वा थाहा नपाएका एपहरू देखिए भने तीबारे इन्टरनेटमा बुझ्नुहोस् वा चाहिँदैन भने डिलिट नै गरिदिनुहोस् ।’

उनी अगाडी भन्छन्, ‘जे चाहिँदैन जस्तो लाग्छ, फाल्दिनुस् । त्यसपछि एउटा सेक्युरिटी एप डाउनलोड गर्नुस्, ताकि, त्यसको मद्दतले जासुसी सफ्टवेयरबारे जानकारी लिइराख्न सकियोस् ।’

जीवनभर पर्छ असर
स्पाइवेयरबारे थाहा पाएको दिनदेखि प्रविधिबारे एमीको विश्वास डगमगाएको छ । एमीजस्तै, जेसिका, स्पाइवेयरकी अर्की पिडित हुन् । उनका पूर्वपति फोनको माइक्रोफोनमार्फत उनको जासुसी गर्थे । सम्बन्ध त बिग्रियो– बिग्रियो, जेसिका आजपनि कतै बाहिरफेर जाँदा मोबाइल बोकेर हिँड्न डराउँछिन् ।

घरेलु हिंसापिडितहरुको पक्षमा काम गर्दै आएको एक बेलायती संस्थामा कार्यरत् गेमा टाइटनका अनुसार, यस्तो मामिलाको असर जीवनभर रहन्छ ।

‘उनीहरु कसैप्रति विश्वासै गर्न नसक्ने हुन्छन्, फोन र ल्यापटपलाई कुनै हतियारजस्तो देख्न थाल्छन्, किनकी यी उपकरणहरु उनीहरुका विरुद्ध कुनै हतियारझैं प्रयोग गरिएका थिए ।’

टाइटन अगाडि भन्छन्, ‘यसको असर जीवनभर रहन्छ। अझ चिन्ताको कुरा त, यस्ता सफ्टवेयरको प्रयोग बढ्दै गएको देखिन्छ ।’

उक्त घटनापछि एमीको डिभोर्स भयो। पूर्वपतिसँग फोनमा कुरा हुँदैन, छोराको रेखदेखबारे चिठीमार्फत सरसल्लाह गर्छन् । भन्छिन्, ‘यस्तो किसिमका प्रविधिविरुद्ध कडा कानुन बनाउनुपर्छ ।’

प्रतिकृया दिनुहोस

साताको लोकपृय

लोक सेवा आयोगको अत्यन्त जरुरी सुचना (सूचनासहित)

Loksewa aayog 1

काठमाडौँ । लोक सेवा आयोगले विभिन्न सूचनाहरू निकालेको छ । विभिन्न तहमा सामुहिक परिक्षण तथा अन्तर्व...