अजित मिजार हत्या काण्डको ३ वर्ष : सेलायो घटना, सेलाएन पीडा

अजितका परिवारलाई १० क्षतिपुर्ति, दोशीलाई उन्मुक्ति

काठमाडौं । काभ्रे पाँचखालका अजित मिजार, जसले अन्तरर्जातीय विवाह गरेका कारण अनाहकमा ज्यान गुमाउनुपरेको पनि आजै ३ वर्ष पूरा भइसक्यो । जसको लास ३ वर्षदेखि महिनादेखि काठमाडौंको शिक्षण अस्पतालमै छ । 

उनको शब भेटिएको पनि आज ठीक ३ वर्ष पुगेको छ अर्थात् २०७३ साउन १ गते अजितको लास धादिङको फुर्केखोलामा भेटिएको थियो । उनको शव अस्पतालमा छ । तर, हत्यामा संलग्नलाई सरकारले कानुनी दायरामा ल्याउन सकेको छैन । बरु उल्टै अजित हत्या काण्डका नाइकेहरु खुल्लेआम हिडिरहेका छन् । मोजमस्ती गरिरहेका छन् । तर, उनीहरुलाई सरकारले कारवाही गर्न सकेको छैन । 

सरकारले अन्तर्जातीय विवाहलाई प्रोत्साहन गर्ने  नीति लिए पनि व्यवहार भने ठीक उल्टो देखिएको छ । नीतिमा अन्तर्जातीय विवाह गर्नेलाई सामाजिक सम्मान र पुरस्कार दिने भए पनि अन्तर्जातीय विवाह गरेकै कारण कसैको हत्या हु“दासमेत मौनता साधेर सरकारले आफ्नै नीतिको खिल्ली उडाइरहेको छ । 

अजित मिजारको हत्या भएको भन्ने कुरा दिनको घामझै छर्लंग छ । तर पनि सो घटनामा संलग्न कल्पनाका बुवा ध्रुव भनिने भोजबहादुर पराजुली २५ हजार रुपैयाँ धरौटीमा छुटे । अहिले घटना सेलाएको छ । भोजबहादुर दोशी भए पनि अर्काे पात्र खडा गरियो । भोजबहादुरले सजिलै पाए उन्मुक्ती । 

त्यति मात्रै होइन, अजितको तर्फबाट मुद्दा हेर्दै आएका अधिवक्ता मोह साशंकरलाई पनि बारम्बार सुरक्षाको चुनौती देखियो । ‘म एक्लै हिड्न पनि गाह्रो भइसकेको थियो’ उनले भने, ‘मेरो सुरक्षास“गै अजितको हत्यामा संलग्नलाई कारवाही होस् भन्ने मेरो प्रयास हो ।’

अजितको हत्या काण्ड सार्वजनिक अपराधस“ग जोडिएको छ । यो सरकारवादी मुद्दा भए पनि अजित दलित भएकै कारण अजितको केशलाई कमजोर बनाउने प्रयास पनि गरिएकै हो । त्यसको परिणाम नै हो २५ हजार रुपैयाँ धरौतीमा रिहा गरिनु । 

यस्तो थियो घटना 

एउटै विद्यालयमा पढ्ने अजित र कल्पनाबीच लामो समयदेखि प्रेम सम्बन्ध थियो । उनीहरु एकापसमा धेरै मिल्ने गर्थे । त्यही भएर २४ असार २०७३ मा काभ्रेको पा“चखाल –६, होक्सेका १८ वर्षीय अजित मिजारले स्थानीय कल्पना पराजुलीस“ग प्रेम विवाह गरेका थिए ।

कल्पनाले अजितको हातको सिन्दुर पोते पनि पहिरिएकी थिइन् । तर, उनीहरुले विवाह गरेपछि कल्पनाका आफन्तले पा“चखाल प्रहरीमा उजुरी दिएका थिए । सोही उजुरीका आधारमा प्रहरीले अजितलाई २७ गते पा“चखाल प्रहरीले पक्राउ ग¥यो । उनी सोही दिन मात्रै घर पुगेका थिए ।  

पक्राउ गरेपछि इलाका प्रहरी कार्यालयका कल्पनाका आफन्तहरु आएका थिए । इलाका प्रहरी कार्यालयभित्रै कल्पनाकी दिदी सम्झना कार्की (पराजुली) ले कल्पनाले लगाएको पोते चुडाएर फया“की दिएकी थिइन् । साथै उनले फेरि पनि बहिनीस“ग भेटघाट गरे तीन दिनभित्र ठीक पार्ने धम्की दिएकी थिइन् । सो दिन कल्पनाले माइत जान नमान्दा पनि एउटा बाइकमा दुई जनाले जबरजस्ती समातेर लगेका थिए । 

२७ गतेसम्म अजितको घरमा कुनै समस्या थिएन । तर, त्यो दिनदेखि नचिनेका केटाहरु आएर थर्काउने गरेका थिए । अचानक २९ गते ३ बजेदेखि अजित घरबाट हराए । दुई दिनसम्म पनि घर नआएपछि उनको परिवार प्रहरीको सहारामा पुग्यो । 

साउन १ गते प्रहरीले अजितको लास धादिङको फुर्केखोलामा भेटिएकाले लास बुझ्न जानु भन्यो । त्यसैको आधारमा अजितका आफन्त फुर्केखोला पुगे । राजमार्ग पारिपट्टी पर्ने परेवाटारमा पुगे । त्यही बेला अजितका बुबाले दलित महिला संघ काभ्रेकी अध्यक्ष मैया रोकायलाई फोन गरी सुनाएका थिए । अधिकारकर्मीसमेत रहेकी रोकायले थाहा पाएपछि तत्काल केन्द्रमा खबर गरेपछि सो घटनाको सावजनिक भएको थियो । 

राम्रोस“ग काठमाडौंसम्म नडुलेका अजित कहा गए भन्ने चिन्ता थपियो । खोजी कार्य जारी थियो । साउन १ गते राती उनको शवलाई व्यवहारिसे भन्दै धादिङस्थित गजुरी इलाका प्रहरी कार्यालयले स्थानीय अस्पतालमा पोष्टमार्टम्स् गरी स्थानीयको रोहवरमा गाड्न भ्यायो । 

२ गते साउनमा खोलामा गाडिएको शव निकालेर काठमाडौं ल्याइयो । ३ गते दलित अधिकारकर्मी र आफन्तले धर्ना दिएपछि ४ गते पुनः पोष्र्टमार्टम्स् गरियो । हत्यामा संलग्नलाई कारवाहीको माग गर्दै काठमाडो. लगायत देशभर लगातार आन्दोलन भयो । बल्लबल्ल सरकारले मिजारको हत्याबारे अनुसन्धान गर्न काभ्रेका प्रमुख जिल्ला अधिकारी विश्वप्रकाश सुवेदीको नेत्तृत्वमा छानबिन समिति बनायो । तर, त्यो समितिले चित्तबुझ्दो प्रतिवेदन पेश नगरेको भन्दै दलित सरोकारवालाहरूले प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाललाई दवाव दिए । 

प्रधानमन्त्रीले तत्कालीन प्रहरी महानिरीक्षक उपेन्द्रकान्त अर्यालको नेतृत्वमा उच्चस्तरीय छानविन समिति गठन गरी छानविन गर्नसमेत पनि लगाए । घटनाको सत्यतथ्य पत्ता लगाउन दलित नागरिक समाज, संयुक्त दलित संघर्ष समिति र दलित सांसदहरूले सडक र सदनबाट दवाव जारी राखे । तर, न त छानविन टोलीको प्रतिवेदन आयो, न त संघर्ष समितिको दबावको सुनुवाइ नै भयो । 

लामो समयपछि प्रधानमन्त्री दाहालले युवा तथा खेलकुद मन्त्री श्रीपाइलीको संयोजकत्वमा अजित मिजार र काभ्रेकै लक्ष्मी परियारको हत्याबारे अनुसन्धान गर्न २०७३ माघ ६ मा छानविन समिति बनाए । युवा तथा खेलकुद मन्त्री दलजीत श्रीपालीको प्रस्तावमा मन्त्रिपरिषदको ७ वैशाख २०७३ मा बसेको बैठकले प्रति परिवार १० लाख राहत दिने निर्णय ग¥यो । मिजारका परिवारले २०७४ असोजमा १० लाख रुपैयाँ पनि १० रुपैयाँ क्षतिपूर्ती पाए । 

पूर्व मन्त्री श्रीपाइली भन्छन्, ‘यो हत्या मात्रै नभएर गम्भीर जातीय तथा सामाजिक सवाल पनि भएको हुँदा गृहमन्त्रालयले नै अपराधीलाई बचाउने काम गरेको छ ।’ श्रीपालीले नै गृह मन्त्रालयको उदासिनताका कारण मिजारका हत्यारालाई पत्ता लगाउन नसकिएको आरोप  लगाउँछन् । उनले भने ‘प्रधानमन्त्रीले पटकपटक निर्देशन दि“दा पनि गृह मन्त्रालयले निर्देशन पालना गरेन ।’ 

न्याय चाहियो 

पक्कै पनि हरिभक्तले क्षतिपूर्ति होइन, न्याय खोजेका हुन् । तर, अहिलेसम्म अजितको शव जल्न पाएको छैन । अजितको शवलाई जलाउन सरकारले आग्रह पनि नगरेको होइन । तर आफ्नो छोराका हत्यारा कारवाहीमा नपरेसम्म जलाउने अजितका बुबा हरिभक्तने नमानेको अधिकारकर्मी मैया रोकाय बताउ“छिन् ।

हरिभक्तले त छोरो गुमे पनि हत्यारालाई कारवाही भएको हेर्न चाहेको बताउँदै आएका छन् । आफ्नो छोराको हत्या भएको ३ वर्ष पूरा हुँदा पनि हत्यारालाई कारवाही नहुँदा बुवा हरिभक्त ढकाल मिजार विक्षिप्त भएका छन् । उनी अहिले पनि जोसँग भेटे पनि आफ्नो छोराका हत्यारालाई कारवाही गरिदिन आग्रह गर्ने गर्छन् । 

हत्यारालाई न्यायको कठघरामा नल्याएसम्म छोराको आत्माले शान्ति नपाउने भन्दै शवसमेत नउठाउने बुवा हरिभक्तले अडान लिएका छन् । यो घटनामा सरकार आफ्नो पक्षमा नभएको उनको गुनासो छ । उनी भन्छन्, ‘हामी दलित भएका कारण बाँच्न पाउने अधिकारबाट समेत वञ्चित भयौ, हामीलाई कसले न्याय दिन्छ ?’ मृतक अजित मिजारको शव प्रक्रिया पु¥याएर आफन्तलाई जिम्मा लगाउन पनि मन्त्रिपरिषद बैठकले निर्देशन भने दिइसकेको छ । 

अजितको हत्या भएपछि राष्ट्रिय दलित आयोग, संयुक्त राजनीति दलित संघर्ष समिति, दलित महिला संघ लगायतका दर्जनौं संघ संस्थाले आन्दोलन पनि नगरेका होइनन् । उनीहरुको संघर्षले मात्रै अजितका परिवारलाई १० लाख दिलाएको छ । तर, घटनामा संलग्नलाई कानुनी दायरामा ल्याउने गरी दवाव दिन चाँही अझैं सकेको छैन । 

दलित अधिकारकर्मी गणेश विक देउल्याल दलित आन्दोलनले अन्तरर्जातीय विवाह गर्दा ज्यान गुमाउने अजितका हत्यामा संलग्नलाई कारवाहीको दायरामा ल्याउन जति पहल र संघर्ष गर्नुपर्ने हो, त्यो नपुगेको स्वीकार गर्छन् ।

प्रतिकृया दिनुहोस

साताको लोकपृय

मामा नभएको मौकामा भान्जा राती माइजुसँग यस्तो हालतमा भेटिएपछि...

Indian couple ofb1cm7ez09hhiux74boq51h22e7lnqqgvve4kf00i

काठमाडौं । पछिल्ला दिनहरुमा राजनीतिमा लागेका व्यक्तिहरुको यौन लिला एकपछि अर्को गर्दै बजारमा आइरहे...